Yurt Dışı Boşanma Tanıma ve Tenfiz Davası, yurt dışında boşanan Türk vatandaşlarının yabancı mahkeme kararlarını Türkiye’de geçerli hale getirebilmek için başvurduğu hukuki süreçtir. Günümüzde milyonlarca Türk vatandaşı yurt dışında yaşamaktadır. Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa, Avusturya, İngiltere ve diğer ülkelerde verilen boşanma kararları, o ülkede hukuki sonuç doğursa da Türkiye bakımından aynı durum her zaman geçerli değildir. Yurt dışında boşanmış olmanıza rağmen Türkiye’de hala evli görünmeniz mümkündür.
Bu nedenle yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için tanıma veya tenfiz işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Bu aşamada, yetki ve usul işlemlerinde hata payını sıfıra indirmek için deneyimli bir izmir Aile Hukuku Avukatı ile iş birliği yapmak, Türkiye’ye gelmenize gerek kalmadan haklarınızın güvence altına alınmasını sağlar. Boşanma davaları hakkında detaylı bilgi için Boşanma Davası Nasıl Açılır? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Yurt Dışı Boşanma Tanıma ve Tenfiz Davası Nedir?
Bir mahkeme kararının yalnızca verildiği ülke sınırları içerisinde hüküm ifade etmesi genel kuraldır. Yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararının Türkiye’de de hukuki sonuç doğurabilmesi için Türk hukuk sistemi tarafından kabul edilmesi gerekir.
İşte bu noktada tanıma ve tenfiz kurumları devreye girmektedir.
Tanıma ve tenfiz işlemleri sayesinde yabancı ülkede verilen karar, Türkiye’de de hukuken geçerli hale gelir ve ilgili nüfus kayıtları güncellenebilir.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
Uygulamada çoğu zaman birlikte anılsalar da tanıma ve tenfiz farklı hukuki işlemlerdir. Bu farkların neler olduğunu aşağıdaki yazımızda daha iyi anlayacaksınız
Tanıma
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm olarak kabul edilmesidir.
Boşanma kararının yalnızca evlilik birliğini sona erdiren kısmının Türkiye’de geçerli hale getirilmesi amacıyla tanıma yoluna başvurulur.
Örneğin Almanya’da boşanan bir kişinin Türkiye’de de boşanmış kabul edilmesi için tanıma kararı yeterli olabilir.
Tenfiz
Tenfiz ise yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hale getirilmesidir.
Kararda;
- Nafaka,
- Maddi veya manevi tazminat,
- Velayet,
- Çocukla kişisel ilişki kurulması,
gibi icra kabiliyeti bulunan hükümler varsa tenfiz kararı alınması gerekir.
Yurt Dışında Boşandım Ama Türkiye’de Hâlâ Evli Görünüyorum
Bu durum özellikle yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının en sık karşılaştığı sorunlardan biridir.
Yabancı ülkede verilen boşanma kararı Türkiye’de ayrıca işlenmediği sürece nüfus kayıtlarında evlilik devam ediyor görünebilir.
Bunun sonucu olarak;
- Yeniden evlenme işlemleri yapılamayabilir,
- Miras hukuku bakımından uyuşmazlıklar doğabilir,
- Mal paylaşımına ilişkin sorunlar yaşanabilir,
- Resmî işlemlerde çeşitli hukuki engeller ortaya çıkabilir.
Bu nedenle yabancı mahkeme kararının Türkiye’de geçerlilik kazanması büyük önem taşımaktadır.
Dava Açmadan Tanıma İşlemi Yapılabilir Mi?
Son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler sayesinde bazı durumlarda mahkeme kararı almadan da yabancı boşanma kararının Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenmesi mümkündür.
Özellikle tarafların birlikte başvuruda bulunması veya gerekli şartların eksiksiz şekilde sağlanması halinde nüfus müdürlükleri ya da dış temsilcilikler aracılığıyla işlem yapılabilmektedir. (Bu idari yol yalnızca boşanma, evliliğin butlanı veya iptali kararları için geçerlidir. Tanınması istenen kararda velayet, nafaka veya tazminat gibi icrai/zorunlu icraat gerektiren konular varsa, bu durumda taraflar anlaşmış olsalar dahi Tanıma ve Tenfiz davası açmak kendileri için zorunlu hale gelecektir.)
Ancak;
- Taraflardan birinin başvuruya katılmaması,
- Karşı tarafın vefat etmiş olması,
- Belgelerde eksiklik bulunması,
- Kararın boşanma dışında başka hükümler de içermesi,
gibi durumlarda mahkeme yoluna başvurulması gerekebilir.
Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları Nelerdir?
Türk mahkemeleri her yabancı mahkeme kararını otomatik olarak kabul etmez.
Yabancı kararın Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için bazı temel şartların bulunması gerekir.
- Kararın Kesinleşmiş Olması
Henüz kesinleşmemiş kararlar tanıma veya tenfize konu olamaz.
Bu nedenle yabancı mahkemeden alınan kararın kesinleşme şerhini taşıması gerekir.
- Savunma Hakkının Korunmuş Olması
- Tarafların yargılama sırasında haberdar edilmiş ve savunma imkânına sahip olmuş olmaları gerekir.
- Türk Kamu Düzenine Aykırı Olmaması
- Kararın içeriği Türk hukukunun temel prensiplerine açıkça aykırı olmamalıdır.
- Yetkili Mahkeme Tarafından Verilmiş Olması
- Kararın verildiği yabancı mahkemenin kendi hukukuna göre yetkili olması gerekir.
Hangi Mahkeme Görevlidir?
Tanıma ve tenfiz davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.
Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakmaktadır.
Yetki bakımından ise;
- Davalının Türkiye’deki yerleşim yeri,
- Türkiye’de yerleşim yeri yoksa son yerleşim yeri,
- Bunlar da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir Mahkemeleri,
yetkili kabul edilmektedir.
Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Gerekli Belgeler
Her dosyanın özellikleri farklı olmakla birlikte genel olarak şu belgeler talep edilmektedir:
- Yabancı mahkeme tarafından verilen boşanma kararı,
- Kararın kesinleştiğini gösteren belge,
- Apostil şerhi, (Tasdik Şerhi)
- Yeminli tercüme ve noter onayı,
- Kimlik ve nüfus kayıt belgeleri,
- Avukat aracılığıyla işlem yapılacaksa vekâletname.
Belgelerin eksiksiz hazırlanması davanın hızlı sonuçlanması açısından büyük önem taşır.
Dava Ne Kadar Sürer?
Tanıma ve tenfiz davalarının süresi birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir.
Özellikle;
- Karşı tarafın yurt dışında bulunması,
- Tebligat işlemleri,
- Evrak eksiklikleri,
- İtirazların varlığı,
süreci uzatabilmektedir.
Buna karşılık belgelerin eksiksiz sunulduğu ve taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayan dosyalarda dava çok daha kısa sürede sonuçlanabilmektedir.
Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
Tanıma ve tenfiz işlemlerinde en çok karşılaşılan sorunlar şunlardır:
- Apostil alınmaması,
- Kesinleşme şerhinin eksik olması,
- Hatalı tercüme yapılması,
- Yanlış mahkemede dava açılması,
- Kararın yalnızca boşanma kısmının değerlendirilmesi gerekirken nafaka ve velayet hükümlerinin gözden kaçırılması.
Bu tür hatalar davanın reddine veya gereksiz yere uzamasına neden olabilmektedir.
Sonuç Olarak
Yurt dışında alınan boşanma kararları, gerekli işlemler yapılmadığı sürece Türkiye’de kendiliğinden geçerlilik kazanmaz. Boşanmanın Türkiye’de de hukuki sonuç doğurabilmesi için somut olayın özelliklerine göre tanıma, tenfiz veya idari başvuru yoluna başvurulması gerekir.
Hak kaybı yaşamamak, nüfus kayıtlarının doğru şekilde güncellenmesini sağlamak ve süreci mümkün olan en kısa sürede tamamlamak için alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Tanıma ve tenfiz davası ne kadar sürer?
Dosyanın özelliklerine, tarafların durumuna ve tebligat işlemlerine göre değişmekle birlikte süre her dosyada farklılık gösterebilir.
Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olur mu?
Hayır. Kararın Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için tanıma, tenfiz veya ilgili idari işlemlerin yapılması gerekir.
Tanıma ve tenfiz davası olmadan nüfus kaydı güncellenebilir mi?
Kanunda öngörülen şartların bulunması halinde bazı yabancı boşanma kararları idari başvuru yoluyla nüfus kayıtlarına işlenebilmektedir.
Tanıma ve tenfiz davası için Türkiye’ye gelmek gerekir mi?
Birçok durumda vekâletname verilerek işlemler avukat aracılığıyla yürütülebilmektedir.
İzmir Avukat Kadir KARAKUŞ, İzmir Hukuk Danışmanlık Hizmetleri, Tel: 0535 266 20 77 İzmir Ceza Avukatı, Boşanma ve Aile, Miras vb…
