Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davası şartları, adımlar, belgeler, masraflar ve avukat seçimi
Not: Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirmedir; somut olayın şartlarına göre strateji değişir. Özellikle şiddet, tehdit, çocuk ve malvarlığı uyuşmazlığı varsa profesyonel destek kritik hale gelir.
İçindekiler
1) İlk karar: Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?
Boşanma davası pratikte iki yoldan yürür:
- Anlaşmalı boşanma: Eşler boşanmanın sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, kişisel ilişki, malvarlığı düzeni vb.) uzlaşır ve bunu yazılı protokole bağlar.
- Çekişmeli boşanma: Boşanma sebebi veya sonuçları (özellikle çocuk, nafaka, tazminat, malvarlığı) konusunda uzlaşma yoktur; ispat ve yargılama daha uzun sürer.
Gerçekçi kıstas: Çocuk, ciddi malvarlığı, şiddet/bağımlılık, aldatma iddiası, gizlenen gelir/varlık veya iletişim kopukluğu varsa “anlaşmalı gibi görünen” dosya bile kısa sürede çekişmeliye dönebilir.
2) Boşanma davası nerede açılır? (Görevli–yetkili mahkeme)
Görevli mahkeme
Boşanma davaları kural olarak Aile Mahkemesinde görülür. (Aile Mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk, aile mahkemesi sıfatıyla bakabilir.)
Yetkili mahkeme (İzmir özelinde de geçerli kural)
Türk Medeni Kanunu’na göre boşanmada yetki kuralı özetle şudur:
- Eşlerden birinin yerleşim yeri, veya
- Davadan önce son 6 ay birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.
İzmir’de dava açmak için genellikle taraflardan birinin İzmir’de yerleşik olması ya da son 6 ayın İzmir’de birlikte geçirilmiş olması yeterlidir.
A) Anlaşmalı Boşanma (2026)
3) Anlaşmalı boşanma şartları
Anlaşmalı boşanmanın omurgası TMK 166/3’tür. Ana şartlar:
- Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı.
- Eşler birlikte başvurmalı veya birinin açtığı davayı diğeri kabul etmeli.
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukla ilgili düzenlemeler konusunda tam anlaşma olmalı ve bu anlaşma yazılı protokole dökülmeli.
- Hakim, tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.
1 yıldan kısa evlilik: Anlaşmalı boşanma “usul olarak” mümkün değil; fakat taraflar pratikte çekişmeli sebeple açıp ilk celsede kabul beyanlarıyla hızlı bitirmeye çalışabilir. Bu, dosyanın içeriğine göre riskli olabilir.
4) Anlaşmalı boşanma adım adım
1) Dilekçe hazırlanır
Kısa ve temiz: taraf bilgileri, evlilik tarihi, “anlaşmalı boşanma” talebi, protokole atıf.
2) Anlaşmalı boşanma protokolü yazılır (asıl kritik kısım)
Protokol “sonradan kavga çıkmasın” diye detaylı yazılır. Özellikle şu başlıklar net olmalı:
- Çocuk(lar): velayet, kişisel ilişki günleri/saatleri, teslim–tesellüm yöntemi, tatil/özel gün planı
- Nafaka: tedbir–iştirak–yoksulluk (varsa), artış yöntemi (TÜFE vb.), ödeme günü/IBAN
- Tazminat: maddi/manevi (varsa)
- Malvarlığı/borçlar: kim neyi alıyor, ortak borçlar nasıl kapanacak, araç–konut–altın–ziynet, kişisel eşyalar
- Yargılama gideri ve vekâlet ücreti: kim ödeyecek
- İcra edilebilirlik/uyuşmazlık: protokole aykırılık halinde yaptırım (icra, faiz, vb.) mantıklı kurgulanmalı
Hakim çocuk yararı ve kamu düzeni açısından protokolde sorun görürse değişiklik isteyebilir; kabul edilmezse dosya çekişmeliye dönebilir. (Bu, uygulamada en sık “kişisel ilişki” ve “nafaka” kalemlerinde olur.)
3) Belgeler tamamlanır (aşağıdaki belge listesine bak)
4) Dava açılır ve duruşma günü beklenir
5) Duruşmada iki eş de bizzat hazır bulunur
6) Karar – kesinleşme işlemleri
Kararın kesinleşmesi, tebligat ve kanun yolu adımlarına göre değişir.
B) Çekişmeli Boşanma (2026)
5) Çekişmeli boşanma sebepleri (kısa çerçeve)
Kanunda özel sebepler (zina, hayata kast/kötü muamele, terk, suç ve haysiyetsiz hayat, akıl hastalığı vb.) ve en yaygını olan genel sebep “evlilik birliğinin sarsılması” yer alır.
Hangi sebebe dayanacağınız, delil stratejinizi doğrudan belirler.
6) Çekişmeli boşanma adım adım
1) Dava dilekçesi hazırlanır
Olaylar kronolojik ve somut yazılır; talepler (velayet, nafaka, tazminat, kişisel ilişki, tedbirler) açıkça sıralanır.
2) Deliller hazırlanır ve hukuka uygunluk kontrol edilir
Mesaj, e-posta, fotoğraf, kamera kaydı, banka hareketi, rapor, tutanak, tanık vb. Delilin hukuka aykırı elde edilmesi dosyayı yakabilir.
3) Dava açılır, dilekçeler teatisi başlar
Davalının cevap süresi kural olarak 2 haftadır; şartları varsa ek süre verilebilir. (Rayp Adalet)
4) Ön inceleme – tahkikat
Uyuşmazlıklar netleşir; tanıklar dinlenir; gerekirse bilirkişi/kurum yazışmaları yapılır.
5) Ara kararlar (tedbirler)
Dava sürerken; tedbir nafakası, geçici velayet, kişisel ilişki düzeni, uzaklaştırma/koruma gibi önlemler gündeme gelebilir.
6) Hüküm – istinaf/temyiz
Çekişmelide karar sonrası kanun yolu ihtimali daha yüksek olduğu için kesinleşme süresi uzayabilir.
7) Boşanma davası için gerekli belgeler (checklist)
Dava türüne göre küçük farklarla, temel liste şu:
- Boşanma dilekçesi (anlaşmalı/çekişmeli)
- Nüfus kayıt örneği (aile bilgilerini gösteren)
- Kimlik fotokopisi
- Anlaşmalı ise: imzalı boşanma protokolü
- Çekişmeli ise: delil listesi + belgeler + (varsa) tanık listesi
- Harç ve gider avansı makbuzları
- Avukatla yürütülecekse: vekâletname
8) Ne kadar sürer? (İzmir’de pratik beklenti)
- Anlaşmalı boşanma: duruşma günü yoğunluğa bağlı; çoğu dosya tek celsede biter.
- Çekişmeli boşanma: ispat, tanık sayısı, bilirkişi/kurum yazışmaları ve kanun yolları nedeniyle süre uzar.
Burada “süre”yi belirleyen ana faktör mahkeme takvimi + tebligat hızı + delil yoğunluğudur. İzmir gibi büyük adliyelerde duruşma aralıkları daha uzun olabildiği için dosyayı eksiksiz açmak ciddi zaman kazandırır.
9) 2026 masrafları: Harç, gider avansı, avukatlık ücreti
Harçlar ve güncellemeler
2026’da maktu harçlar, Harçlar Kanunu’na ilişkin yıllık tebliğ ile güncellenmiştir; tebliğ metninde 2026 uygulama tutarlarının ek tarifelerde gösterildiği ve artış oranlarına ilişkin bilgiler yer alır.
Pratik masraf kalemleri
- Başvuru/peşin harçlar
- Gider avansı (tebligat, tanık, bilirkişi, keşif vb. ihtimallere göre)
- Avukatlık ücreti (dosyanın zorluğuna ve kapsamına göre değişir)
En net yöntem: UYAP Vatandaş Portal içinde harç hesaplama ve işlem ekranları vardır; mahkeme veznesi de dosyanıza göre kesin tutarı söyler. (Vatandaş UYAP)
10) 2026’da online boşanma davası açılır mı?
Burada, internette çok dolaşan “e-Devlet’ten dava açılmaz” cümlesi eksik kalıyor.
- Sadece e-Devlet şifresi ile genelde dosya görüntüleme/sorgulama gibi işlemler yapılır. (e-Devlet Kapısı)
- E-imza (veya uygun kimlik doğrulama) olan vatandaşların ise UYAP Vatandaş Portal üzerinden hukuk/idarî dava açabildiği ve evrak gönderebildiği UYAP’ın kendi dokümanlarında açıkça yazılıdır. (Vatandaş UYAP)
Özet: 2026 itibarıyla “tamamen online dava açma” imkânı, vatandaş için de e-imza şartıyla mümkündür; “e-Devlet şifresiyle tek başına” genellikle yetmez.
11) İzmir’de boşanma avukatı seçerken net kriterler
“Avukat tavsiyesi” adı altında pazarlama çok; filtresiz davranırsan para ve zaman yakarsın. Şunları kontrol et:
- Baro kaydı: İzmir Barosu levha sorgusundan veya TBB avukat aramadan doğrula. (izmirbarosu.org.tr)
- Sözleşme ve kapsam: Ücret, hangi aşamaları kapsıyor (dava + istinaf + icra + protokol + mal rejimi)? Yazılı olsun.
- Gerçekçi vaat: “Kesin kazanırız / kesin velayet alırız” diyen biri ya konuyu bilmiyor ya da seni satıyor.
- Dosya stratejisi: İlk görüşmede senden “delil, tanık, risk” konuşmayan kişi genelde ezbere iş yapar.
- İletişim disiplini: Dava uzun sürebilir; seni ayda bir bilgilendiremeyen avukatla yürümek işkenceye döner.
Kapanış
Boşanma davası, “dilekçe verip bekleme” işi değil; özellikle çekişmelide delil–talep–usul üçlüsü doğru kurulmazsa yıllar kaybedilir. Anlaşmalı mümkünse, protokolü sağlam kurarak hızlı ve kontrollü bitirmek genellikle en rasyonel yold
